Thiếu máu sinh non là gì?
Anemia of prematurity (AOP) là tình trạng hemoglobin (Hb) giảm thấp hơn mức an toàn ở trẻ sinh non. Hầu hết trẻ dưới 32 tuần đều trải qua một mức độ thiếu máu nào đó trong những tuần đầu NICU.
Thiếu máu làm giảm cung cấp oxy đến não và các cơ quan, gây lừ đừ, bú kém, và tăng nguy cơ ngừng thở.
Tại sao trẻ sinh non dễ thiếu máu?
Ba yếu tố chính:
- Dự trữ sắt thấp: 80% sắt trong cơ thể được tích lũy từ tuần 28–40 — trẻ sinh non bị "cắt ngắn" giai đoạn này
- Đời sống hồng cầu ngắn: hồng cầu thai nhi phân hủy nhanh hơn
- Lấy máu xét nghiệm tích lũy: mỗi ngày NICU cần lấy máu xét nghiệm — tổng lượng máu mất không nhỏ so với thể tích máu nhỏ của bé
Khi nào cần truyền máu?
Ngưỡng truyền máu phụ thuộc tuổi thai, tình trạng lâm sàng và triệu chứng:
- Hb < 7–8 g/dL ở bé ổn định
- Hb < 10–11 g/dL ở bé phụ thuộc oxy hoặc thở máy
- Kèm triệu chứng: nhịp tim nhanh, thở nhanh, bú kém
Bổ sung sắt sau xuất viện
- Bắt đầu bổ sung sắt nguyên tố 2–4 mg/kg/ngày từ 4–8 tuần tuổi (hoặc trước khi xuất viện)
- Duy trì đến 12 tháng tuổi hiệu chỉnh hoặc khi ăn đủ thức ăn giàu sắt
- Sữa mẹ tăng cường fortifier hoặc sữa công thức dành riêng sinh non thường đã bổ sung sắt
Erythropoietin (EPO)?
EPO kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Một số NICU dùng EPO sớm để giảm số lần truyền máu — nhưng bằng chứng hiện tại chưa đủ mạnh để khuyến cáo rộng rãi.
Theo dõi sau xuất viện
Bác sĩ sẽ kiểm tra công thức máu (CBC) định kỳ:
- 1 tháng sau xuất viện
- 3 tháng và 6 tháng tuổi hiệu chỉnh
- Điều chỉnh liều sắt theo kết quả
Phòng thiếu máu kéo dài tại nhà
Sau xuất viện, duy trì sắt bổ sung đúng liều là yếu tố then chốt. Cho bé uống sắt sau bữa ăn để giảm kích thích dạ dày — nhiều bé bị nôn ói nếu uống lúc đói. Nếu bé đang bú mẹ hoàn toàn, sắt bổ sung riêng càng quan trọng vì lượng sắt trong sữa mẹ tuy hấp thu tốt nhưng không đủ cho nhu cầu bắt kịp của bé sinh non. Khi bé bắt đầu ăn dặm (khoảng 4–6 tháng hiệu chỉnh), ưu tiên thức ăn giàu sắt — gan gà, thịt đỏ, đậu lăng — kết hợp vitamin C để tăng hấp thu. Tránh cho uống sắt cùng lúc với sữa vì canxi cạnh tranh hấp thu.
Dùng tính năng nhật ký sự kiện y tế trên Hạt Mầm để lưu kết quả xét nghiệm Hb và lịch tái khám huyết học.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK