Tăng cân — chỉ số quan trọng nhất
Tăng cân đều đặn là dấu hiệu rõ nhất cho thấy bé đang nhận đủ dinh dưỡng và cơ thể đang phát triển. Đội ngũ NICU cân bé mỗi ngày (hoặc 2 ngày/lần) vào cùng giờ, sau khi thay tã.
Giảm cân sinh lý — đừng lo lắng
Tất cả trẻ sơ sinh — kể cả trẻ đủ tháng — đều giảm cân trong những ngày đầu. Đây là hiện tượng bình thường:
- Bé thải bỏ dịch thừa qua nước tiểu và hơi thở
- Trẻ đủ tháng: giảm tối đa 7-8% cân nặng lúc sinh
- Trẻ sinh non: có thể giảm đến 10-15% — gan và thận chưa điều tiết tốt
- Thường bắt đầu tăng trở lại sau ngày 5-7
- Phục hồi cân nặng lúc sinh thường trong 2 tuần (trẻ đủ tháng) đến 3-4 tuần (trẻ rất non)
Nếu bé chưa phục hồi cân nặng lúc sinh sau 3-4 tuần, bác sĩ sẽ đánh giá lại dinh dưỡng.
Mục tiêu tăng cân sau ổn định
Sau giai đoạn giảm cân sinh lý và ổn định, mục tiêu tăng cân:
- Trẻ rất non (< 30 tuần): 15-20g/kg/ngày
- Trẻ non vừa (30-36 tuần): 20-30g/ngày tuyệt đối
- Mục tiêu này mô phỏng tốc độ tăng trưởng trong bụng mẹ ở cùng tuổi thai
Ví dụ thực tế: Bé nặng 1.000g cần tăng khoảng 15-20g/ngày = khoảng 100-140g mỗi tuần.
Biểu đồ theo dõi tăng trưởng
Fenton Growth Chart
- Được thiết kế riêng cho trẻ sinh non từ 22-50 tuần tuổi hậu kinh (PMA)
- Trục X: tuổi hậu kinh (tuần)
- Trục Y: cân nặng (g), chiều cao (cm), chu vi đầu (cm)
- Tiêu chuẩn vàng cho giai đoạn NICU và đầu sau xuất viện
WHO Growth Standards
- Chuyển sang dùng WHO khi bé đạt 40-50 tuần PMA (tùy trung tâm)
- Dùng tuổi hiệu chỉnh trên trục X — không phải tuổi thực
- Theo dõi đến 2 tuổi hiệu chỉnh
Cách đọc:
- P50 = trung vị — 50% trẻ có cùng tuổi thai nặng bằng hoặc hơn
- P10-P90 = khoảng bình thường
- Quan trọng nhất là xu hướng — bé đang bám theo đường cong của mình không?
- Rớt 2 đường phân vị = cần đánh giá lại
Sữa mẹ tăng cường — HMF
Sữa mẹ tuyệt vời, nhưng không đủ năng lượng và protein cho trẻ rất non (< 1.500g):
- HMF (Human Milk Fortifier) được pha vào sữa mẹ
- Bổ sung thêm protein (3.5-4.5g/kg/ngày), năng lượng, canxi, phospho, vitamin
- Pha khi bé đã dung nạp tốt gavage feeding (thường từ 100ml/kg/ngày trở lên)
- Tiếp tục đến khi bé đạt ~2-2.5kg hoặc khi xuất viện
Sữa công thức đặc biệt
Khi không đủ sữa mẹ:
- Preterm formula (80-85 kcal/100ml) — sử dụng trong NICU
- Post-discharge formula — năng lượng cao hơn sữa thường, dùng sau xuất viện đến khi bé bắt kịp tăng trưởng
- Không tự ý thay đổi loại sữa hoặc pha đặc hơn hướng dẫn — nguy cơ mất cân bằng điện giải
Theo dõi hàng ngày với Hạt Mầm
Ghi lại cân nặng hàng ngày trong Hạt Mầm giúp:
- Vẽ đường cong tăng trưởng trực quan theo biểu đồ Fenton
- Phát hiện sớm nếu tốc độ tăng cân chậm lại
- Có dữ liệu đầy đủ để chia sẻ với bác sĩ tại mỗi lần tái khám
- Nhìn lại hành trình — từ 700g đến 3kg là một hành trình đáng tự hào
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK