Ống động mạch là gì?
Trong bụng mẹ, ductus arteriosus là mạch máu nối động mạch chủ với động mạch phổi — giúp máu bỏ qua phổi vì bé chưa thở. Sau khi sinh, ống này thường đóng lại trong vài ngày đầu.
Ở trẻ sinh non, cơ chế đóng ống chưa hoàn thiện, dẫn đến PDA (Patent Ductus Arteriosus) — ống vẫn mở và máu chảy ngược làm quá tải phổi.
Tại sao trẻ sinh non dễ bị PDA?
- Thành ống động mạch chưa nhạy với oxy (chất kích thích đóng ống)
- Prostaglandin E₂ — chất giữ ống mở — còn cao trong máu non
- Nguy cơ tăng dần theo mức độ non tháng: ~50% ở trẻ <30 tuần
Triệu chứng nhận biết
- Tiếng thổi tim liên tục khi nghe tim
- Khó thở tăng, cần tăng nhu cầu oxy
- Mạch nẩy mạnh (bounding pulse)
- Bú kém, tăng cân chậm
- Phổi "ướt" trên X-quang
Siêu âm tim Doppler là tiêu chuẩn vàng chẩn đoán và đánh giá mức độ PDA.
Điều trị thuốc
- Ibuprofen IV hoặc indomethacin — ức chế prostaglandin, thúc đẩy đóng ống (~70–80% hiệu quả)
- Paracetamol IV — lựa chọn thay thế ít tác dụng phụ thận hơn
- Thường dùng 1–2 đợt, mỗi đợt 3 liều
Khi nào cần can thiệp phẫu thuật?
Nếu thuốc thất bại hoặc chống chỉ định, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thắt ống qua nội soi (phẫu thuật tim nhi khoa)
- Bít ống qua thông tim (catheter-based closure) — ít xâm lấn hơn, thường dùng khi bé lớn hơn
Nhiều PDA nhỏ tự đóng mà không cần can thiệp — bác sĩ sẽ theo dõi và quyết định phương án phù hợp nhất.
Theo dõi sau điều trị PDA
Sau khi PDA đóng — dù bằng thuốc, thông tim hay phẫu thuật — bé vẫn cần tái khám tim mạch định kỳ. Siêu âm tim kiểm tra sau 4–6 tuần xác nhận ống đã đóng hoàn toàn và không tái mở. Bé từng PDA lớn hoặc phải phẫu thuật có nguy cơ cao hơn về tăng áp phổi và rối loạn nhịp tim dài hạn — cần theo dõi đến ít nhất 12 tháng. Nếu bé xuất viện với PDA nhỏ còn tồn tại, bác sĩ sẽ hướng dẫn tần suất siêu âm tim và dấu hiệu cần đến viện sớm như thở nhanh bất thường, bú kém tăng đột ngột, hay tím quanh môi.
Tính năng ghi sự kiện y tế trên Hạt Mầm giúp ba mẹ lưu lại ngày siêu âm tim, kết quả và phác đồ điều trị — tạo hồ sơ liên tục cho bé.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK