Gavage feeding là gì?
Gavage feeding — nuôi ăn qua ống thông — là phương pháp đưa sữa trực tiếp vào dạ dày bé qua một ống mềm nhỏ. Ống được đặt qua mũi (NGT — Nasogastric tube) hoặc qua miệng (OGT — Orogastric tube) xuống dạ dày.
Đây là cách nuôi dưỡng an toàn và cần thiết cho trẻ sinh non, không phải dấu hiệu gì đáng lo.
Tại sao bé cần ống thông?
Phản xạ mút-nuốt-thở phối hợp nhịp nhàng chưa phát triển hoàn chỉnh trước 34 tuần tuổi thai. Bé dưới 34 tuần:
- Chưa biết phối hợp mút → nuốt → thở
- Mút vài lần đã mệt, không đủ sức hoàn thành một bữa bú
- Nguy cơ sặc sữa vào phổi nếu ép bú khi chưa sẵn sàng
Gavage feeding đảm bảo bé nhận đủ dinh dưỡng mà không tiêu tốn năng lượng, không có nguy cơ hít sặc.
Quy trình gavage feeding
Chuẩn bị
- Y tá kiểm tra vị trí ống thông trước mỗi lần cho ăn (hút kiểm tra dịch dạ dày, đo pH)
- Chuẩn bị sữa ở nhiệt độ thân nhiệt (37°C)
- Đặt bé ở tư thế phù hợp (thường nằm nghiêng phải hoặc ngồi hơi ngả lưng)
Trophic feeding — bắt đầu từ rất nhỏ
Những ngày đầu, lượng sữa bắt đầu từ 0.5-1ml mỗi 2-3 giờ — không phải để cung cấp năng lượng, mà để:
- Kích thích ruột non phát triển và co bóp
- Sản xuất enzyme tiêu hóa
- Phát triển lớp niêm mạc bảo vệ ruột
Tăng dần
- Mỗi ngày tăng 10-20ml/kg/ngày nếu bé dung nạp tốt
- Theo dõi dịch tồn dư dạ dày (residual) trước mỗi cữ
- Khi bé nhận đủ qua đường tiêu hóa, dinh dưỡng tĩnh mạch giảm dần
Dấu hiệu dung nạp tốt
- Dịch tồn dư ít (< 2ml hoặc < 50% lượng cho ăn trước)
- Bụng mềm, không chướng
- Phân bình thường (vàng, hơi sệt khi đủ sữa)
- Bé tăng cân đều
Dấu hiệu cần báo y tá ngay
- Bụng chướng hơn bình thường
- Dịch tồn dư xanh/mật (bilious residual)
- Phân có máu
- Bé đột ngột li bì, thay đổi dấu hiệu sinh tồn
Đây có thể là dấu hiệu của NEC (Necrotizing Enterocolitis) — cần xử lý khẩn cấp.
Chuyển sang bú miệng
Quá trình chuyển từ gavage sang bú miệng thường bắt đầu khi bé đạt 32-34 tuần tuổi hiệu chỉnh:
- Non-nutritive sucking (NNS) — bé luyện mút vú trống hoặc núm vú giả trong khi đang gavage
- Thử bú 1 cữ/ngày — đo lượng bé bú được, phần còn lại bù qua ống
- Tăng dần số cữ bú miệng khi bé bú ổn hơn
- Rút ống khi bé bú đủ lượng cần thiết liên tiếp 24-48 giờ
Không có lịch cố định — mỗi bé có nhịp độ riêng. Kiên nhẫn là chìa khóa.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK