NEC là gì?
NEC (Necrotizing Enterocolitis — viêm ruột hoại tử) là tình trạng viêm nặng làm chết mô ruột non. Đây là một trong những cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm nhất ở trẻ sinh non, với tỷ lệ tử vong 20–30% ở thể nặng.
NEC xảy ra do niêm mạc ruột non chưa trưởng thành kết hợp vi khuẩn đường ruột và yếu tố viêm gây hoại tử lan rộng.
Đối tượng nguy cơ cao
- Trẻ sinh dưới 32 tuần hoặc cân nặng dưới 1.500g
- Nuôi bằng sữa công thức (không có sữa mẹ)
- Trẻ có nhiễm trùng huyết hoặc thiếu oxy giai đoạn trước
- Bắt đầu cho ăn đường miệng quá sớm hoặc tăng lượng quá nhanh
Dấu hiệu nhận biết sớm
Đây là tình trạng cần phát hiện càng sớm càng tốt:
- Bụng chướng căng, đổi màu (đỏ hoặc xanh)
- Phân có máu hoặc phân xanh/đen bất thường
- Dung nạp ăn kém: ói, dịch dạ dày nhiều
- Lừ đừ, nhiệt độ không ổn định, ngừng thở
Phân độ Bell
- Bell I (nghi ngờ): triệu chứng nhẹ, X-quang chưa rõ
- Bell II (xác định): X-quang có dấu khí trong thành ruột (pneumatosis)
- Bell III (nặng): thủng ruột, viêm phúc mạc
Điều trị
- Nhịn ăn đường miệng hoàn toàn, nuôi tĩnh mạch
- Kháng sinh phổ rộng IV (ampicillin + gentamicin + metronidazole)
- Theo dõi X-quang bụng mỗi 6–8 giờ
- Phẫu thuật cắt đoạn ruột hoại tử nếu Bell III hoặc thủng ruột
Phòng ngừa — sữa mẹ là bảo vệ tốt nhất
- Sữa mẹ giảm nguy cơ NEC 6–10 lần so với sữa công thức
- Probiotics (Lactobacillus) theo phác đồ NICU
- Kangaroo care tăng cường vi hệ ruột lành mạnh
- Tăng lượng ăn từ từ theo hướng dẫn chuyên khoa
Phục hồi sau NEC — dinh dưỡng
Sau khi qua giai đoạn cấp, hành trình phục hồi ruột cần kiên nhẫn. Bé thường được nhịn ăn đường miệng 7–14 ngày và nuôi hoàn toàn qua tĩnh mạch để ruột nghỉ ngơi. Khi bắt đầu ăn lại, sữa mẹ là lựa chọn tốt nhất — lượng tăng rất chậm, từ 1–2 ml/kg/lần. Bé từng NEC nặng hoặc phẫu thuật cắt đoạn ruột có nguy cơ hội chứng ruột ngắn — không hấp thu đủ dưỡng chất và cần theo dõi dinh dưỡng dài hạn với chuyên gia tiêu hóa nhi. Kiểm tra cân nặng hàng tuần sau xuất viện là bắt buộc để phát hiện sớm trẻ tăng cân kém do kém hấp thu.
Hãy dùng tính năng nhật ký sức khỏe trên Hạt Mầm để ghi lại lượng ăn, màu phân và phản ứng tiêu hóa hàng ngày — thông tin quý giá cho bác sĩ NICU.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK