Nguyên tắc cơ bản: tiêm theo TUỔI THỰC
Đây là điểm nhiều ba mẹ nhầm lẫn nhất: lịch tiêm chủng cho trẻ sinh non dùng tuổi thực (chronological age), không phải tuổi hiệu chỉnh.
Lý do: Vaccine hoạt động dựa trên sự trưởng thành của hệ miễn dịch, và hệ miễn dịch phát triển theo thời gian thực — không phải theo tuổi thai. Trẻ sinh non thực ra cần được bảo vệ sớm hơn vì hệ miễn dịch còn yếu.
Ngoại lệ quan trọng: BCG
BCG (vaccine lao) — tiêm khi bé đạt cân nặng ≥ 2000g và tình trạng lâm sàng ổn định, không phân biệt tuổi. Nếu lúc sinh bé chưa đủ cân, sẽ tiêm BCG trong NICU hoặc sau xuất viện khi đủ điều kiện.
Lịch TCMR (Tiêm chủng mở rộng) tại Việt Nam
Ngay sau sinh (trong 24 giờ):
- Viêm gan B mũi 1 — tiêm trong 24 giờ đầu sau sinh, kể cả trẻ sinh non. Nếu mẹ HBsAg dương tính, tiêm thêm HBIG trong 12 giờ đầu.
Tháng thứ 2 (8 tuần tuổi thực):
- 5 trong 1 (DTP-VGB-Hib) mũi 1
- Bại liệt uống (OPV) mũi 1
Tháng thứ 3 và 4:
- Tiếp tục DTP-VGB-Hib và OPV mũi 2, 3
9 tháng:
- Sởi mũi 1
18 tháng:
- MMR (sởi-quai bị-rubella)
- DTP nhắc lại
Palivizumab — vaccine đặc biệt cho trẻ sinh rất non
Palivizumab (Synagis) không phải vaccine truyền thống mà là kháng thể đơn dòng giúp bảo vệ trẻ khỏi RSV (Respiratory Syncytial Virus) — virus gây viêm phổi nguy hiểm cho trẻ sinh non.
Chỉ định:
- Trẻ sinh ≤ 32 tuần thai
- Trẻ có bệnh phổi mạn tính (BPD)
- Trẻ có bệnh tim bẩm sinh
Lịch tiêm: Mỗi tháng một mũi trong mùa RSV (thường tháng 10 – tháng 3). Hỏi bác sĩ về chỉ định cụ thể.
Vaccine khuyến cáo thêm (ngoài TCMR)
Bác sĩ có thể tư vấn thêm:
- Cúm: từ 6 tháng tuổi, nhắc hàng năm — quan trọng với trẻ sinh non có bệnh phổi
- Phế cầu (PCV13/PCV15): giảm nguy cơ viêm phổi, viêm màng não
- Rotavirus: phòng tiêu chảy nặng
Lưu ý khi tiêm chủng cho trẻ sinh non
- Luôn báo bác sĩ tiêm chủng biết bé sinh non và tuổi thai
- Trẻ đang điều trị bệnh cấp tính → hoãn tiêm đến khi hồi phục
- Cân nhắc tiêm tại bệnh viện có đầy đủ phương tiện cấp cứu (không tiêm tại trạm y tế xã nếu bé có bệnh nền)
- Theo dõi sau tiêm ít nhất 30 phút tại cơ sở y tế
Ghi chép trên Hạt Mầm
Sử dụng tính năng theo dõi sức khỏe trên Hạt Mầm để ghi lại ngày tiêm, loại vaccine, và phản ứng sau tiêm — tiện chia sẻ với bác sĩ tại các lần tái khám.
Nguồn: Bộ Y tế Việt Nam, WHO, AAP