Tại sao trẻ sinh non dễ hạ đường huyết?
Glucose là nguồn năng lượng duy nhất cho não sơ sinh. Trẻ sinh non thiếu hai yếu tố quan trọng:
- Dự trữ glycogen thấp: gan chưa tích lũy đủ glycogen trong bụng mẹ
- Điều hòa insulin kém: tụy chưa điều chỉnh insulin linh hoạt
Kết quả là đường huyết giảm nhanh trong 1–6 giờ đầu sau sinh, đặc biệt ở trẻ bị lạnh, suy hô hấp hoặc nhiễm trùng.
Triệu chứng nhận biết
Triệu chứng của hạ đường huyết ở trẻ sinh non thường không đặc hiệu:
- Run rẩy tay chân, giật cơ nhỏ
- Lừ đừ, phản xạ kém, trương lực cơ thấp
- Bú kém, mút yếu
- Nhịp tim nhanh bất thường
- Nặng: co giật, ngừng thở
Ngưỡng can thiệp
- Đường huyết < 45 mg/dL (2.5 mmol/L) ở trẻ có triệu chứng → điều trị ngay
- Đường huyết < 40 mg/dL ở trẻ không triệu chứng → bú sớm hoặc glucose IV
- Ngưỡng có thể thay đổi theo từng bệnh viện và hướng dẫn mới nhất
Điều trị
- Ưu tiên bú sớm (trong 1 giờ đầu sau sinh) ngay khi tình trạng cho phép
- Dextrose 10% đường tĩnh mạch nếu không bú được hoặc đường huyết rất thấp
- Mục tiêu: duy trì đường huyết ≥50 mg/dL trong 48 giờ đầu
Biến chứng não nếu kéo dài
Hạ đường huyết nặng và kéo dài (đặc biệt < 30 mg/dL) có thể gây:
- Tổn thương vùng vỏ não occipital và thể chai
- Chậm phát triển tâm thần vận động
- Nguy cơ động kinh dài hạn
Phát hiện và điều trị sớm trong vòng 1–2 giờ đầu là yếu tố quyết định để tránh biến chứng não vĩnh viễn.
Theo dõi đường huyết tại nhà
Hầu hết bé không cần theo dõi đường huyết tại nhà sau xuất viện — bé đã ổn định trước khi ra viện. Tuy nhiên, với bé từng có hạ đường huyết nặng hoặc tái diễn, bác sĩ có thể hướng dẫn đo đường huyết trong vài tuần đầu. Dấu hiệu cần nghĩ đến hạ đường huyết tại nhà: bé lừ đừ bất thường sau ngủ dậy, bú rất kém, run rẩy tay chân hoặc mắt trợn ngược — đưa viện ngay, không chờ đo. Cho bé bú ngay khi có thể là biện pháp đơn giản nhất giúp duy trì đường huyết ổn định. Hạ đường huyết tái diễn sau xuất viện là bất thường và cần điều tra nguyên nhân nội tiết.
Sau xuất viện, nếu bé có tiền sử hạ đường huyết nặng, hãy nhờ bác sĩ đánh giá phát triển thần kinh định kỳ và ghi lại mốc phát triển trong nhật ký Hạt Mầm.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK