Cơ chế CPAP — áp lực dương liên tục
CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) duy trì một mức áp lực dương cố định trong đường thở suốt chu kỳ hô hấp. Áp lực này giữ phế nang không xẹp giữa các nhịp thở — đặc biệt quan trọng với phổi non thiếu surfactant. CPAP thường đặt ở 4–8 cmH₂O tùy bé.
Cơ chế HFNC — dòng cao qua canula mũi
HFNC (High Flow Nasal Cannula) đưa hỗn hợp khí oxy-không khí ẩm ấm qua canula mũi với lưu lượng cao (2–8 L/phút). Dòng khí cao tạo áp lực dương nhẹ trong đường thở, đồng thời giảm khoảng chết hô hấp. Khác CPAP, áp lực HFNC không đo trực tiếp mà phụ thuộc lưu lượng và kích thước mũi bé.
So sánh áp lực
| Chỉ số | CPAP | HFNC | |--------|------|------| | Áp lực | Đo được, cố định | Ước tính, biến thiên | | Kiểm soát | Chính xác hơn | Kém chính xác hơn | | Hiệu quả giữ phổi | Mạnh hơn | Vừa phải |
Khi nào CPAP, khi nào HFNC?
Bác sĩ thường chọn:
- CPAP: Sau rút ống thở máy, khi cần áp lực ổn định, bé có nguy cơ xẹp phổi cao.
- HFNC: Khi giảm hỗ trợ từ CPAP xuống, bé đang ổn định, hoặc khi bé không dung nạp mặt nạ CPAP tốt.
Ưu/nhược về tiện lợi
CPAP:
- Ưu: Hiệu quả cao, kiểm soát áp lực chính xác.
- Nhược: Mặt nạ/prong ôm sát mặt, khó làm kangaroo, khó bú.
HFNC:
- Ưu: Canula nhỏ gọn hơn, dễ kangaroo và bú hơn.
- Nhược: Áp lực không ổn định, không phù hợp bé cần hỗ trợ cao.
Lộ trình: CPAP → HFNC → khí trời
Thông thường bé đi từ máy thở → CPAP → HFNC → khí trời. Bước xuống HFNC là dấu hiệu tích cực — phổi đang trưởng thành. Đôi khi bé cần quay lại CPAP tạm thời nếu có nhiễm trùng hoặc cơn ngưng thở.
Quyết định cuối cùng do bác sĩ — ba mẹ hỏi gì?
Ba mẹ không cần tự chọn CPAP hay HFNC — đó là quyết định lâm sàng của bác sĩ dựa trên từng bé. Nhưng hiểu sự khác biệt giúp ba mẹ đặt câu hỏi đúng: "Bé đang dùng áp lực bao nhiêu?", "Khi nào bác sĩ tính chuyển sang HFNC?", "Bé có thể kangaroo khi đang CPAP không?" Những câu hỏi này không làm phiền kíp y tế — ngược lại, chúng giúp ba mẹ tham gia chủ động vào hành trình phục hồi của bé. Bác sĩ và điều dưỡng NICU luôn sẵn lòng giải thích kế hoạch hô hấp nếu ba mẹ hỏi.
Mỗi bước xuống hô hấp là một cột mốc đáng ghi nhớ. Nhật ký Hạt Mầm giúp ba mẹ lưu lại ngày chuyển CPAP, ngày bỏ HFNC — hành trình nhỏ nhưng ý nghĩa lớn.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK