VAP — Viêm phổi liên quan thở máy
VAP (Ventilator-Associated Pneumonia) xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập qua ống nội khí quản. Đây là biến chứng nhiễm trùng đáng sợ nhất của thở máy — biểu hiện bằng sốt, dịch đờm đổi màu và SpO₂ giảm. Kíp y tế phòng ngừa bằng chăm sóc miệng định kỳ, vệ sinh tay nghiêm ngặt và giảm thời gian thở máy.
Volutrauma và Barotrauma
Áp lực và thể tích quá cao từ máy thở có thể gây tổn thương trực tiếp lên mô phổi non:
- Volutrauma: Tổn thương do thể tích khí quá lớn mỗi nhịp thở.
- Barotrauma: Tổn thương do áp lực đỉnh quá cao — nặng nhất là tràn khí màng phổi.
Phổi sơ sinh cực kỳ mong manh, vì vậy gentle ventilation (thông khí nhẹ nhàng) là chiến lược hiện đại.
BPD — Nguy cơ tăng theo số ngày thở máy
BPD (Bệnh phổi mãn tính — Bronchopulmonary Dysplasia) là hậu quả phổ biến nhất của thở máy kéo dài. Phổi bị tổn thương tích lũy dẫn đến xơ hóa và giảm diện tích trao đổi khí. Mỗi ngày thở máy thêm là một ngày rủi ro BPD tăng — đây là lý do bác sĩ luôn cố gắng cai sớm nhất có thể.
Tổn thương dây thanh và hẹp khí quản
Ống nội khí quản đặt lâu ngày có thể gây:
- Trầy xước, phù nề dây thanh âm → bé khàn tiếng sau rút ống
- Hẹp dưới thanh môn (subglottic stenosis) — hiếm gặp nhưng cần phẫu thuật nếu nặng
Phần lớn tổn thương nhẹ tự phục hồi sau vài tuần đến vài tháng.
Cách kíp y tế giảm thiểu
Kíp NICU áp dụng nhiều biện pháp đồng thời:
- Gentle ventilation: Giữ áp lực và thể tích ở mức tối thiểu
- Surfactant sớm: Giảm thời gian cần thở máy
- Cai sớm → CPAP: Mục tiêu rút ống trong 24–72h đầu nếu ổn
- Vitamin A, caffeine: Hỗ trợ phổi trưởng thành
Theo dõi phổi dài hạn
Trẻ từng thở máy kéo dài cần theo dõi hô hấp sau xuất viện:
- Đánh giá SpO₂ định kỳ
- Kiểm tra tăng trưởng phổi qua X-quang hoặc spirometry khi lớn
- Phòng ngừa nhiễm trùng hô hấp (RSV, cúm)
Tính năng theo dõi chỉ số sức khỏe trong Hạt Mầm giúp ba mẹ ghi SpO₂ và nhịp thở đều đặn — có dữ liệu sẵn khi tái khám.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK