Ba — người "vô hình" trong câu chuyện NICU
Trong phòng NICU, sự chú ý gần như dồn vào bé và mẹ. Bác sĩ hỏi mẹ, y tá tư vấn mẹ, gia đình gọi hỏi thăm mẹ. Ba đứng bên cạnh — lo lắng không kém, nhưng ít ai hỏi ba cảm thấy thế nào.
Nghiên cứu từ Bliss UK và March of Dimes cho thấy các ông bố có con ở NICU trải qua mức độ lo âu và PTSD tương đương hoặc cao hơn các bà mẹ trong nhiều trường hợp — nhưng ít được nhận hỗ trợ hơn nhiều.
Những gì ba đang chịu đựng
Ba thường đồng thời xử lý ba nguồn áp lực một lúc:
Áp lực tài chính:
- Chi phí NICU có thể rất lớn
- Ba thường tiếp tục đi làm để duy trì thu nhập và bảo hiểm
- Cảm giác tội lỗi khi không ở bệnh viện vì phải làm việc
Lo lắng cho mẹ:
- Mẹ vừa trải qua sinh non — có thể có vết thương, mất máu, biến chứng
- Mẹ đang vắt sữa, thiếu ngủ, cần được chăm sóc
- Ba phải vừa chăm mẹ vừa lo cho bé
Lo lắng cho bé:
- Nhìn bé nhỏ trong lồng ấp với đầy thiết bị
- Không biết ngày mai sẽ ra sao
- Cảm giác bất lực khi không "sửa được" cho bé
Gánh nặng này thực sự rất nặng — và ba thường không nói ra.
Vai trò của ba trong NICU
Ba không phải "khách đến thăm" — ba là người chăm sóc chính của bé và mẹ:
Da kề da (Kangaroo Care):
Ba hoàn toàn có thể và nên làm KMC. Nghiên cứu cho thấy KMC với ba có tác dụng tương tự KMC với mẹ:
- Ổn định nhiệt độ và nhịp tim bé
- Tăng cân tốt hơn
- Gắn kết tình cảm cha − con sâu sắc
- Cho mẹ có thời gian nghỉ ngơi và vắt sữa
Nói chuyện với bé:
- Bé nhận ra giọng ba từ trong bụng mẹ
- Đọc sách, kể chuyện, hoặc chỉ nói về ngày hôm nay của ba
- Điều này thực sự quan trọng cho phát triển não bé
Thay tã, vệ sinh:
- Hỏi y tá khi nào có thể giúp thay tã và vệ sinh bé
- Những hành động chăm sóc nhỏ này giúp ba cảm thấy có vai trò và gắn kết
Luân phiên thăm bé:
- Nếu mẹ và ba có thể chia ca, bé sẽ có người thân bên cạnh nhiều hơn
- Ba ở lại buổi chiều/tối để mẹ về nghỉ ngơi và vắt sữa
Hỗ trợ mẹ — công việc cũng quan trọng như ở NICU
- Đảm bảo mẹ ăn uống đủ — mang cơm, nhắc mẹ uống nước
- Hỗ trợ việc vắt sữa — lập lịch nhắc, rửa dụng cụ, bảo quản sữa
- Bảo vệ sức khỏe mẹ — nhắc mẹ ngủ, giúp mẹ nói không với khách thăm quá đông
- Lắng nghe — đôi khi mẹ chỉ cần được khóc mà không bị an ủi vội vã
Ba cũng cần được hỗ trợ
Đừng giấu cảm xúc. Văn hóa thường kỳ vọng đàn ông "phải mạnh" — nhưng mạnh không có nghĩa là không cảm nhận gì.
- Tìm ít nhất một người để nói chuyện thật lòng — người bạn thân, anh/em, hoặc chuyên gia tâm lý
- Tham gia nhóm hỗ trợ ba mẹ NICU — nhiều ông bố khác đang trải qua điều tương tự
- Nếu có dấu hiệu PTSD, lo âu nặng, hoặc trầm cảm → tìm kiếm giúp đỡ chuyên nghiệp
Không ai có thể chăm sóc tốt cho người khác khi bản thân đang kiệt sức.
Cùng nhau ghi lại hành trình
Dùng Hạt Mầm để cả ba và mẹ cùng theo dõi và ghi lại hành trình của bé — không chỉ các chỉ số sức khỏe, mà còn những khoảnh khắc đáng nhớ: lần đầu KMC, ngày bé mở mắt nhìn ba, buổi đầu về nhà.
Những ghi chép này một ngày nào đó sẽ trở thành câu chuyện đẹp bạn kể cho chính bé nghe.
Ba ơi — bé cần ba. Và ba cũng xứng đáng được chăm sóc.
Nguồn: Bliss UK, March of Dimes, Hand to Hold, PTSD Research in NICU Fathers — AAP 2022