Apnea của trẻ sinh non là gì?
Apnea of prematurity (AOP) là tình trạng trẻ sinh non ngừng thở hơn 20 giây, hoặc dưới 20 giây kèm nhịp tim chậm (<100 lần/phút) hay giảm SpO₂. Đây là hiện tượng rất phổ biến — xảy ra ở >80% trẻ sinh trước 30 tuần.
Khác với trẻ đủ tháng, AOP không phải dấu hiệu nguy hiểm tiềm ẩn mà là hậu quả trực tiếp của trung khu hô hấp não chưa trưởng thành.
Ba dạng apnea
- Trung ương (Central): não không gửi tín hiệu điều khiển cơ hô hấp — chiếm ~40%
- Tắc nghẽn (Obstructive): đường thở bị tắc (thường do tư thế cổ gập) — chiếm ~10%
- Hỗn hợp (Mixed): kết hợp cả hai — chiếm ~50%, phổ biến nhất
Cơ chế: trung khu hô hấp non
Vùng thân não kiểm soát nhịp thở chưa phát triển đủ để duy trì nhịp thở đều đặn. Caffeine kích thích trung khu này, giải thích tại sao caffeine citrate là điều trị chuẩn.
Điều trị caffeine citrate
Caffeine citrate IV/oral là điều trị bậc 1 cho AOP:
- Giảm tần suất apnea ~50%
- An toàn, ít tác dụng phụ
- Thường dùng đến 34–36 tuần tuổi thai hiệu chỉnh
- Ngoài ra còn giảm nguy cơ BPD và cải thiện kết cục thần kinh dài hạn
Theo dõi apnea tại nhà — có cần không?
Hầu hết bé không cần máy theo dõi apnea tại nhà sau khi xuất viện nếu bé đã ngừng cơn apnea ≥5–7 ngày trước đó. Bác sĩ sẽ quyết định từng trường hợp.
Apnea thường tự biến mất khi đạt 37–40 tuần tuổi thai hiệu chỉnh khi não trưởng thành hơn.
Khi nào ba mẹ cần lo?
Nếu bé về nhà và bạn thấy bé tím tái, không thở, không phản ứng — kích thích nhẹ (vỗ lưng, xoa chân) và gọi cấp cứu ngay nếu không hồi phục. Đây là tình huống cần phân biệt với ALTE/BRUE.
Khi nào ba mẹ có thể yên tâm
Apnea thường tự biến mất khi bé đạt 37–40 tuần tuổi thai hiệu chỉnh khi não bộ trưởng thành hơn. Trước khi bác sĩ cho phép xuất viện, bé thường phải có ít nhất 5–7 ngày liên tiếp không có cơn apnea cần can thiệp. Bé về nhà mà không còn dùng caffeine và không có cơn apnea trong vòng một tuần là dấu hiệu tốt. Nếu bé vẫn có apnea thỉnh thoảng tại nhà nhưng tự hồi phục khi kích thích nhẹ, hãy ghi lại thời điểm và kéo dài bao lâu để báo bác sĩ — đừng hoảng loạn, nhưng cũng đừng bỏ qua.
Ghi lại thông số sinh tồn và sự kiện đáng chú ý trên Hạt Mầm để bác sĩ có dữ liệu đầy đủ khi tái khám.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK