Thoát vị rốn — thường tự khỏi
Thoát vị rốn xảy ra khi một phần ruột lồi qua lỗ hổng cơ quanh rốn, tạo thành khối phồng khi bé khóc hoặc căng bụng. Phổ biến ở 20–30% trẻ sinh non do cơ thành bụng chưa đóng hoàn toàn.
Tin tốt: đa số tự đóng trước 2 tuổi khi cơ thành bụng phát triển. Không cần băng, không cần đồng xu chèn — những biện pháp dân gian này không có tác dụng và có thể gây nhiễm trùng.
Chỉ cần mổ khi:
- Thoát vị còn tồn tại sau 4–5 tuổi
- Khối to > 2cm và không có xu hướng nhỏ lại
- Có triệu chứng nghẹt (xem bên dưới)
Thoát vị bẹn — KHÔNG tự khỏi, cần mổ
Thoát vị bẹn xảy ra khi ruột hoặc buồng trứng (ở bé gái) lọt qua ống bẹn xuống bẹn hoặc bìu. Thoát vị bẹn không bao giờ tự khỏi — cần phẫu thuật chương trình sau khi phát hiện.
Thoát vị bẹn gặp ở 30% trẻ trai sinh rất non do ống bẹn vẫn còn mở lâu hơn.
Dấu hiệu cấp cứu — nghẹt thoát vị
Đây là tình huống khẩn cấp cần đến bệnh viện ngay:
- Khối thoát vị cứng, đau, không thể đẩy vào
- Đổi màu — đỏ sậm, tím tái
- Bé quấy khóc dữ dội không rõ nguyên nhân
- Nôn ói, bụng chướng
Thời điểm và lưu ý phẫu thuật
- Thoát vị bẹn thường mổ khi bé đạt 44–46 tuần tuổi thai hiệu chỉnh và ổn định lâm sàng
- Gây mê ở trẻ sinh non có nguy cơ cao hơn — cần bác sĩ gây mê nhi có kinh nghiệm
- Hậu phẫu cần theo dõi apnea 12–24 giờ tại bệnh viện
Sau phẫu thuật — chăm sóc tại nhà
Hầu hết bé xuất viện trong vòng 1–2 ngày sau mổ thoát vị bẹn nếu không có biến chứng. Vết mổ cần được giữ khô và sạch trong 48 giờ đầu — không tắm bồn, chỉ lau người nhẹ. Quan sát vết mổ mỗi ngày: đỏ lan rộng, sưng tấy hoặc chảy dịch vàng là dấu hiệu nhiễm trùng cần khám ngay. Hạn chế bế theo tư thế gây căng vùng bụng dưới trong tuần đầu. Đa số bé phục hồi hoàn toàn sau 2–3 tuần và không có ảnh hưởng lâu dài. Bé trai cần siêu âm tinh hoàn kiểm tra sau 3–6 tháng nếu phẫu thuật thoát vị bẹn để loại trừ biến chứng tinh hoàn teo.
Ghi lại ngày phát hiện thoát vị, kích thước và lịch tái khám phẫu thuật trong phần sự kiện y tế trên Hạt Mầm để không bỏ sót.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK