Vùng dễ tổn thương khi thở CPAP
Giao diện CPAP tiếp xúc trực tiếp với da mặt bé — vùng dễ tổn thương nhất gồm:
- Vách mũi (columella): Chịu áp lực từ prong — dễ bị đỏ, trầy, loét.
- Môi trên và cánh mũi: Mặt nạ ép vào, gây ẩm và ma sát.
- Gò má và trán: Nơi dây đai đi qua.
Da trẻ sinh non mỏng và kém bảo vệ hơn trẻ đủ tháng — vì vậy phòng ngừa từ đầu quan trọng hơn điều trị.
Mặt nạ vs Prong — ưu nhược
Prong mũi:
- Ưu: Ít che khuất mặt, bé ít kháng cự hơn.
- Nhược: Áp lực tập trung tại vách mũi → nguy cơ loét vách cao hơn.
Mặt nạ mũi:
- Ưu: Phân tán áp lực rộng hơn.
- Nhược: Dễ rò rỉ, khó cố định ở bé rất nhỏ.
Nhiều NICU xoay luân phiên giữa prong và mặt nạ mỗi 4–6 giờ để tránh tổn thương một vùng liên tục.
Xoay mặt nạ định kỳ
Luân phiên giao diện là can thiệp đơn giản nhưng hiệu quả cao. Kíp điều dưỡng thường lên lịch:
- Đổi prong ↔ mặt nạ mỗi 4–6 giờ
- Kiểm tra da mỗi lần thay
- Điều chỉnh độ chặt dây đai — không quá chặt, không quá lỏng
Hydrocolloid bảo vệ da
Băng hydrocolloid (như Duoderm, Mepilex) được cắt nhỏ và dán tại điểm tiếp xúc — vách mũi, cánh mũi, gò má — trước khi đặt giao diện CPAP. Chúng tạo lớp đệm giảm ma sát và giữ ẩm, giảm đáng kể tỷ lệ loét áp lực mũi.
Dấu hiệu loét sớm cần chú ý
- Da đỏ dai dẳng không mờ khi bỏ áp lực
- Phồng nước nhỏ hoặc trợt da
- Vách mũi trắng bệch hoặc có vết lõm
- Bé quấy hơn bình thường khi đặt giao diện
Khi nào báo điều dưỡng?
Ba mẹ nên báo ngay nếu thấy da đỏ không mờ sau 30 phút bỏ áp lực, có dịch tiết, hoặc vết thương mở. Điều dưỡng có thể đổi sang giao diện khác hoặc dùng gel/mỡ bảo vệ da theo chỉ định.
Ghi lại tình trạng da mỗi ngày trong nhật ký Hạt Mầm để bác sĩ có dữ liệu theo dõi xu hướng, tránh bỏ sót tổn thương tích lũy.
Nguồn: WHO, AAP, Bliss UK